Reïncarnatie

Reïncarnatie – De Boeddha in de Val
Hoe zijn ideeën als reïncarnatie eigenlijk ontstaan? Als het niet uit het Hindoeïsme met zijn kastenstelsel is voortgekomen, hoe zit het dan met het Boeddhisme met zijn vermeende vrijheid en waarheid? Kreeg de Boeddha niet zijn naam omdat hij de "Ene Verlichte" was?

Het is moeilijk om een groot vertrouwen te stellen in de details van de Boeddhistische geschriften. De standaard verzameling werd waarschijnlijk zo'n vier eeuwen na de dood van de stichter geschreven en hebben het alleen tot in het heden overleefd via veel latere manuscripten. Wanneer deze realistisch worden ingeschat, dan laten deze ons een oprecht, moreel en zorgzaam filosoof zien, die vanaf het begin misleid was.

Ver van zijn gelukkige thuis zag Gautama veel leed, ellende en dood om zich heen en hij was hierdoor ontroerd. Later, als de "ene verlichte", beweerde hij dat dit leed de grootste zorg van de mens moet zijn. Verlossing wordt verkregen door verlangens uit te bannen.

Droevig genoeg is Boeddha's conclusie geen haar beter dan van de klippen aflopen. Ja natuurlijk is er veel leed. Maar de Boeddha kende ook andere waarheden. Hij zag goede dingen in de wereld: de liefde van de familie, de schoonheid van de natuur, de pracht van de bergen, de onmeetbaarheid van de hemelen, het mirakel van de zonsondergang, de tederheid van de bloemen, het vliegen van de vogels, de kracht van een olifant, de zorg van mensen en dieren voor hun kroost. Als Boeddha objectief was geweest, dan zou hij niet alleen op zoek zijn geweest naar de bron van het leed, maar ook naar de bron van al die goedheid.

Voor hem waren goede dingen een illusie. De wereld was een val die afgewezen moest worden en waarvan mensen gered moesten worden. Maar denk eens na over het tegenovergestelde: dat de fixatie op ellende juist een val is en dat liefde de fundamentele waarheid is? Misschien is het leed wel het middel, een ruwe vriend die ons aanmoedigt om de uiteindelijke bron van geluk na te streven en te koesteren. Boeddha werd in een Hindoeïstische samenleving geboren en had het geloof in reïncarnatie en karma geaccepteerd. Hij werd daarom niet door het leven gevangen gehouden, maar door zijn eigen denken.

Boeddha's leer dat verlangens de bron zijn van het leed neemt aan dat het leven zinloos is, en zijn leer ondersteunt dit geloof ook. Als de wereld een val is dan vormen de verlangens de draad die de val doen sluiten. Het is ironisch dat het Boeddhisme als geloof alleen kan functioneren door het verlangen te vereisen dat het Boeddhisme juist verbiedt -- een verlangen om aan de slavernij van de wereld en de dood te ontsnappen. En door dit te doen vereist het Boeddhisme dat mensen genoeg van zichzelf houden (en soms van anderen) dat zij de behoefte aan die ontsnapping opzoeken en aan anderen onderwijzen.

Verlangens zijn neutraal, en dat is tegenstrijdig aan de Boeddhistische doctrine. Verlangens kunnen moreel goed of fout zijn, of geen van beide, afhankelijk van het doel ervan. Als het Boeddhisme consequent is, dan maakt het primaire nihilisme ervan de liefde ongegrond, of zelfs fout. Ongegrond omdat liefde impliceert dat mensen waarde hebben en dat zij gered moeten worden, of fout omdat liefde het verboden verlangen vereist naar goede dingen voor jezelf en andere mensen. Omdat puur Boeddhisme niet werkt, hinkt het in de praktijk terug naar waarheden die ook in andere godsdiensten gevonden kunnen worden: een verantwoordelijkheid ten opzichte van anderen, een hoop voor de toekomst, mededogen, hulp van heilige leermeesters en heilige geschriften en uiteindelijk een verlosser -- de Boeddha zelf of anderen die net als hem zijn. Ondertussen voeren reïncarnatie en karma nog steeds hun dodendans uit, onaangedaan door de draaiende wielen, wapperende vlaggen, hoorngeschal, schitterende gewaden, heilige woorden, levendige kunst, oude spreuken en beelden van een vredig mens.

Het mag duidelijk zijn dat Boeddha niet al het bewijsmateriaal wist uit te leggen. De vraag "waar komen vreugde, liefde en schoonheid vandaan?" is gelijkwaardig aan de vraag "waar komt ellende vandaan?" Zijn deze niet aan elkaar verwant, zodat het negeren van de ene vraag de andere verduistert? Een eerlijk mens gaat op zoek naar alle feiten. Als reactie op de ellende om hem heen ging Boeddha achteloos voorbij aan alle goede dingen, en daarmee aan de mogelijkheid dat er goddelijke hulp beschikbaar is.

Reïncarnatie – Dezelfde Ellende
Lees de volgende bittere getuigenis eens van een zeventigjarige Boeddhiste uit Sri Lanka:

Terwijl we wandelden [...] sprak Sarah -- over de ellendigheid van het leven van haar echtgenoot, en zijn zelfmoord, over hoe ongelukkig haar kinderen waren en over hoe lang zij zelf al ongelukkig was. Ze droeg de witte sari van een weduwe en ze zag er oud en verslagen uit. "Toen ik nog klein was werd ik boos op mijn moeder en schreeuwde ik haar toe: 'Ik wil jouw vrede niet. Ik wil jouw kalmte niet.' En nu ik zelf naar die kalmte in mijn hart verlang heb ik noch de kracht noch de wil om deze te verkrijgen. Ik geloof in reïncarnatie -- maar wat voor een troost haal je daar uit? Het gevoel dat ik naar het ene leven na het andere zal terugkeren om dezelfde rusteloosheid en dezelfde ellende te ervaren . . . Soms denk ik dat er maar één Nirvana is en dat is de dood - om gewoon niet meer te bestaan, om voor altijd niets meer te voelen. Maar ik geloof niet in de dood” (Andrew Harvey, A Journey in Ladakh, oftewel Een Reis in Ladakh) .

Met dank aan Scott Munger, Ph.D., die in Zuid-Azië vergelijkende religies bestudeert. Hij is de schrijver van Rethinking God: Undoing the Damage (oftewel God Heroverwegen: De Schade Ongedaan Maken) AMG/Living Ink, 2007.

Vind jij deze informatie nuttig? Help ons dan door deze met anderen te delen met behulp van onderstaande social media knoppen. Wat zijn social media?

Praat over ons:

Volg ons: